Bulgaristan’ın Gotse Delçev ilçesine bağlı Ribnovo köyü, binlerce yıllık düğün geleneğiyle tekrar dünya gündemine girdi. Nüfusu büsbütün Müslüman olan ve yaklaşık 3 bin 500 kişinin yaşadığı köyde, gelinlerin yüzünün beyaza boyandığı “Gelina” ritüeli, kış aylarında düzenlenen düğünlerle birlikte adeta yaşayan bir kültürel mirasa dönüşüyor.
KÖY AÇIK HAVA MÜZESİNE DÖNÜŞÜYOR
Özellikle kış devrinde yapılan düğünler, Bulgaristan’ın yanı sıra yurt dışından gelen ziyaretçilerin de ilgisini çekiyor. Cuma akşamı kına merasimiyle başlayan ve pazar gecesine kadar süren düğünler boyunca köy, klâsik kıyafetler, müzikler ve merasimlerle açık hava müzesini andırıyor.
RİTÜELİN KÖKENİ 4 BİN YIL ÖNCESİNE DAYANIYOR
Köy muhtarlığı bünyesinde misyon yapan tanıtım animatörü Kadriye Maşeva’ya nazaran, Gelina geleneğinin kökeni pagan periyotlara kadar uzanıyor. Kimi akademik çalışmalar, ritüelin geçmişinin yaklaşık 4 bin yıl öncesine dayandığını ortaya koyuyor. Maşeva, Antik Yunan’daki Miken Uygarlığı’na ilişkin gelin maskeleriyle Ribnovo’daki yüz boyama geleneği ortasında dikkat alımlı benzerlikler bulunduğunu belirtiyor.
“GELİNA” DÜĞÜNÜN MERKEZİNDE
Köyde Türkçe konuşulmamasına karşın gelin, düğün boyunca “gelina” olarak isimlendiriliyor. Üç gün üç gece süren merasimlerin her basamağında gelin merkezde yer alıyor ve ritüeller kuşaktan nesile birebir titizlikle aktarılıyor.
KINA, ÇEYİZ VE BÖREK GELENEĞİ
Düğünler cuma günü kına yakılmasıyla başlıyor. Merasime yalnızca bayanlar katılırken, köy meydanında halk halaylarla eğleniyor. Birebir gün gelinin çeyizi köy sokaklarında sergileniyor. El işi örtülerden beyaz eşyaya kadar uzanan çeyiz dizimi, vakit zaman 100 metreyi buluyor. Ayrıyeten köydeki nişanlı çiftlerin, düğün konutuna yüzlerce tepsi börek göndermesi geleneği de sürdürülüyor.
YÜZÜ BEYAZA BOYANAN GELİN “YENİDEN DOĞUYOR”
Düğünün üçüncü günü gelinin yüzü beyaz kremle boyanıyor ve renkli payetlerle süsleniyor. Mahallî inanışa nazaran bu ritüel, gelinin evli bir bayan olarak yine doğuşunu simgeliyor. Merasimin akabinde gelin, gözleri kapalı halde baba konutundan ayrılarak damadın meskenine götürülüyor.
UNESCO YOLUNDA
Ribnovo halkı, Gelina geleneğinin UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi’ne alınması için çalışmalarını sürdürüyor. Misal ritüeller Rodop Dağları’ndaki birtakım köylerde görülse de, Ribnovo’daki düğünlerin tüm detaylarıyla eşsiz olduğu vurgulanıyor.
Kaynak: Sözcü
