Küresel iklim istikrarında kartlar yine dağıtılıyor. Kaliforniya Üniversitesi (Santa Barbara) araştırmacılarının Science Advances mecmuasında yayımladığı çarpıcı rapora nazaran, atmosferde devasa su kütlelerini taşıyan “atmosferik nehirler” son 40 yılda besbelli bir halde yer değiştirdi.
Her iki yarımkürede yapılan müşahedeler, bu dev su buharı kanallarının ortalama 6 ila 10 derece kutuplara hakikat kaydığını ortaya koydu.
ATMOSFERİK IRMAK NEDİR?
Bu yapılar, gökyüzünde akan devasa su buharı kanallarıdır. Güçleri ise inanılmaz boyutlardadır. Ortalama büyüklükteki tek bir atmosferik ırmak, Mississippi Irmağı’nın ağzından dökülen suyun tamamı kadar su buharı taşıyabilir.
Bunun en bilinen örneği, “Ananas Ekspresi” olarak isimlendirilen hava akımıdır.
Tropikal Pasifik’ten aldığı sıcak ve nemli havayı Kuzey Amerika’nın batı kıyılarına taşıyan bu sınır, bölgedeki yağışların yaklaşık %50’sinden tek başına sorumludur.
YAĞMURUN ADRESİ DEĞİŞİYOR
Atmosferik ırmakların kutuplara (Kuzey Yarımküre’de daha kuzeye, Güney Yarımküre’de daha güneye) kayması, mevcut hava modellerini altüst ediyor.
Eskiden bu ırmakların beslediği subtropikal bölgeler (örneğin Güney Kaliforniya), artık yağıştan yoksun kalma riskiyle karşı karşıya. Bu da daha büyük su kıtlığı, daima kuraklık ve artan orman yangınları manasına geliyor.
Kutuplara daha yakın bölgeler (Pasifik Kuzeybatısı, Kanada ve Avrupa’nın kuzeyi) ise daha ağır yağışlara, şiddetli fırtınalara ve sel felaketlerine hazırlanmak zorunda kalabilir.
NEDEN KAYIYOR?
Araştırmacılar, bu kaymanın mümkün nedenlerinden biri olarak doğu tropikal Pasifik Okyanusu’nda gözlemlenen soğumayı işaret ediyor. Fakat sistemin tam olarak anlaşılması için çalışmalar sürüyor. Bilim insanları ayrıyeten, okyanusların bu atmosferik değişime vereceği reaksiyonun hafife alınmaması gerektiği konusunda uyarıyor.
AVRUPA DA TEHDİT ALTINDA
Bu “görünmez hava yolları”ndaki değişim yalnızca Amerika kıtasını değil, Avrupa’yı da yakından ilgilendiriyor. Bilhassa Hollanda ve Belçika üzere ülkelerin, değişen yağış rejiminden ve artan fırtına riskinden daha fazla etkileneceği öngörülüyor.
Kaynak: Sözcü
